Kitakujo 

Metado / Déteni, kâjeni, kójveni

a) Ĝeneralaj esprimoj / sómari bájiri

na-dágma starigi Geo.: dadgma
na-déta(#1) meti Lit.: dėti(#2)
na-kâja(#3) Dah.: kaaj-
na-kójva(#4) Kaz.: қою [khojîv(#K), qoü(#W)](#5)
na-pjásta(#6) el pjási "loko" kaj aldona konsonanto

b) Kun kromsencoj / su ìsretólkuri

na-klásta meti, kuŝigi Rus.: класть [klastj], Ukr.: класти [klasty]

c) Derivitaj formoj / bilwájtrari ŋúpiri

Tradukataj per kunmetaĵoj

Kun prefikso Senco Etimo Sen prefikso Etimo
na-àntardéta intermeti      
na-bećdéta flankenmeti el beć "flanken", varianto de bédi "flanko"    
na-dusdéta mismeti el dus- "mis-"    
na-endéta enmeti(#1) = + vidu supre na-lágja Tag.: lagyan
na-enkójva = + vidu supre na-ŋúla(#2) Alb.: ngul
na-gudéta almeti      
na-isdéta elmeti      
na-nabidéta apudmeti      
na-otdéta demeti Rus.: от [ot] + vidu supre    
na-otkójva Rus.: от [ot] + vidu supre    
na-pasdéta postmeti      
na-pirdéta antaŭmeti      
na-pirkójva      
na-pojsdéta formeti      
na-pojskójva      
na-pretdéta kontraŭmeti      
na-raćdéta ĉirkaŭmeti      
na-sìrkedéta      
na-samdéta kunmeti      
na-sudéta      
na-updéta(#3) surmeti      
na-upkójva(#4)   na-hákna(#5) Arm.: հագնել [hagnel]
na-zemdéta submeti

Tradukataj per apartaj radikoj

El 'na-déta'
Kun prefikso aŭ alia radiko Variantoj Senco Etimo
na-bedéta(#1) okupi derivaĵo el prefikso kaj na-déta "meti"
na-mojdéta dekori kunmetaĵo el mója "bela" kaj na-déta "meti"
El 'na-kâja'
Kun prefikso aŭ alia radiko Variantoj Senco Etimo
na-samkâja   komposti  
El 'na-kójva'
Kun prefikso aŭ alia radiko Variantoj Senco Etimo
na-bewkójva na-bewkojíva imponi  
na-lepkójva(#1) na-lepkojíva pozi kunmetaĵo el lépa "bela" kaj na-kójva "meti"
na-samkójva na-samkojíva komponi  
na-watkójva(#2) na-watkojíva deponi  
na-zemkójva na-zemkojíva supozi  

Specifa kazo

Jen sekvas tradukoj de Ger.: stecken ((tr.) "enmeti(#C)(#K), enigi(#C)(#K)"; (itr.) "esti(#C)(#K), sidi(#C)(#K), kuŝi(#K), stari(#C), troviĝi(#K)").

Kitake Senco Etimo aŭ estiĝo Senco (de etimo)
Bazaj formoj(#T)
na-ŋúla enigi, (en)meti Alb.: ngul Ger.: stecken, hineinstecken, einpflanzen, aufplanzen (Fahne)
na-tújka enigi, (en)meti; ŝtopi A.Sor.: tykać (tyknyć), Ma.Sor.: tykaś (tyknuś; tkaś, zatkaś)
Kunmetoj(#T)
na-hujŋúla remeti, reenmeti kunmetaĵo el na-húja "reiri, reveni" kaj na-ŋúla "enmeti, enigi" Ger.: zurückstecken
na-jûrŋúla planti kunmetaĵo el varianto de jûrti "planto" kaj na-ŋúla "enmeti, enigi"
na-ka'ŋúla(#1) kunmetaĵo el ká'o "planto" kaj na-ŋúla "enmeti, enigi"
na-pojsŋúla(#2) formeti, aliloke meti kunmetaĵo el pojs "for" kaj na-ŋúla "enmeti, enigi" Ger.: wegstecken
na-psilŋúla alte fiksi kunmetaĵo el psíla "alta" kaj na-ŋúla "enmeti, enigi" Ger.: hochstecken
na-pśiŋúla(#3) almeti, alfiksi kunmetaĵo el pśi "ĉe; al" kaj na-ŋúla "enmeti, enigi" A.Sor.: přityknyć, přitykać, Ger.: anstecken
na-raŋúla(#4) elmeti kunmetaĵo el ra "el; eligi" kaj na-ŋúla "enmeti, enigi" A.Sor.: wutyknyć, wutykać, Ger.: herausstecken
na-samŋúla kunmeti kunmetaĵo el sam "kune" kaj na-ŋúla "enmeti, enigi" Ger.: zusammenstecken
na-skujŋúla alpingli kunmetaĵo el skújo "pinglo" kaj na-ŋúla "enmeti, enigi"
na-upŋúla(#5) surmeti kunmetaĵo el up' "sur" kaj na-ŋúla "enmeti, enigi" Ger.: aufstecken
Derivaĵoj
el "na-ŋúla"
na-ŋúlsta fiksi derivaĵo el na-ŋúla kaj mallongigo -st-, el na-stéja "stari" parte laŋ Rus.: установи́ть
el "na-tújka"
tújkilćo stikaĵo derivaĵo el na-tújka "enigi, (en)meti; ŝtopi" kun sufikso Ger.: Steckling (el stecken), Hung.: dugvány (el dug)
na-tújkilća stiki el tújkilćo "stikaĵo"
tújklo kontaktilo el na-tújka "enigi, (en)meti; ŝtopi" kaj mallongigo -l-, el -el- "-il-" A.Sor.: tykač, parte subtenata de Pl.: wtyczka
Aldonaj konsonantoj
na-ŋúlda(#6) troviĝi, resti, esti A.Sor.: tčeć; Ma.Sor.: štycaś
ŋúlko tampono kvazaŭdiminutivo iel laŭ rilato inter Mz.Fr.: tapon al Mn.Fr.: tape
na-ŋúlpa(#7) ŝtopi(#K)
na-ŋúlta(#6) esti kaptita(#K)
Sintagmoj
ŋúldaź na-ćúva estadi, esti retenata(#K), esti retenita(#C) A.Sor.: tčacy wostać, Ger.: steckenbleiben
ŋúldaź na-tárna estadigi, (post)lasi (ion)(#C) A.Sor.: tčacy wostajić, Ger.: steckenlassen
Afikso
vaw- en- -ig- varianto de vao "en(mov)iĝi; en -n"

Jen kelkaj frazoj kun transitiva uzo kaj indiko de direkto, foje situo.

Paolu laŋúla sójnun énku sòjnínsi. Paŭlo enmetis leteron en leterkeston.
Prícu laŋúla sójnun énku ónsi. Frico enmetis leteron en koverton.
Útu lapśiŋúla réŋun úpku pálsi. Utuo almetis ringon sur fingron.
Tla nóra éjti laŋúla sáwtap bárnokin énku légo. La juna patrino metis siajn du infanojn en liton.
Tla rókserju laŋúlpa tla ŋúlpelon énku ŋúlpeledlo. La teknikisto ŝtopis la ŝtopilon en ŝtopilingon.
Tla jáśa rókserju ŋúldaź latárna tla ŋúlpelon énsaj ŋúlpeledlo. La maljuna teknikisto lasis la ŝtopilon en ŝtopilingo.

Jen kelkaj frazoj kun netransitiva uzo kaj foje kun indiko de situo.

Tla nóglo teŋúlda énsaj dúntuti. La ŝlosilo estas en la seruro.
Tla ŋúlpelo teŋúlda énsaj ŋúlpeledlo. La ŝtopilo estas en la ŝtopilingo.
Ka tu teméda, kvílan teŋúlda tla bárnori? Ĉu vi scias, kie estas la infanoj?
Tla nónu ŋúldaź laćúva énsaj cásu. La avo estis retenata en neĝo.

Al la sekva ĉapitro
09.06.2026