Etimologiaj participoj

Vorto	Senco	Etimo	Rilata verbo	Senco
dánti	dento	Lit.: dantìs, Kmr.: dant^(#1)	na-éta	manĝi

Vorto	Senco	Etimo	Rilata verbo	Senco
bóndu^(#1)	peono	Isl.: bóndi, Sve.: bonde	Mn.Nor.: búa 'to reside, to live'^(#2)	loĝi
gréjpendo	rabisto	Mn.Angl.: grīpend^(#3)	Mn.Angl.: grīpan	diversaj
-end-		Mn.Angl.: -end

#1: La signifo "kamparano" nur aperas regione.
#2: Rilatas al la etimo de na-búga "konstrui", ĉe kio okazis sencoŝanĝiĝo.
#3: Laŭ la radiko alĝustigita al na-gréjpa "kapti; preni", tamen konservante la sencon.

Ankaŭ eblas iom nekutima interfero inter similsonantaj radikoj.

Kitaka bazo	Senco	Alilingva bazo	Rezulta vorto	Senco
na-śáwta	pafi	Mn.Angl.: sċēotend	śáwtendo	pafisto^(#1)

#1: Nur se temas pri zodiako. Alikaze la vorto estas śáwterju, -i "pafisto, -ino".

Ankaŭ eblas substituo de la origina radiko per Kitaka radiko.

Kitaka bazo	Senco	Alilingva bazo	Rezulta vorto	Senco
-iśt-^(#1)	-zid-	Lat.: praesidens (gen.: praesidentis)^(#2)	piríśtendu, -i	prezidento, -ino
na-piríśta^(#3)	prezidi	Lat.: praesidens (gen.: praesidentis)^(#2)	piríśtendu, -i	prezidento, -ino
perg-	e-, it; i-	Mn.Gr.: ῐ̓όν [ĭón] (el Mn.Gr.: εἶμι [eîmi])	pérgendo^(#4)	jono
na-úkća	lerni	Pl.: uczeń^(#5)	úkćendu, -i	disĉiplo
na-véjta^(#6)	studi	Lat.: studēns (gen.: studentis)^(#7)	véjtendu, -i	studento, -ino

#1: Varianto de na-ístua "sidi".
#2: Pruntita en multajn lingvojn inklude de Esperanto prezidento. Ĉar la latindevena finaĵo -ent- tre similas al -end-, ĝi ankaŭ estas substituata.
#3: Krome el tio deriveblas rupiríśtu "prezidanto", rupiríśti "prezidantino".
#4: Okazis pruntetraduko laŭmorfeme laŭ la greka etimo de jono, kies participa parto estas parenca al la latina kaj la ĝermana participoj, eĉ se fojfoje t malaperas aŭ fariĝas s.
#5: Ne estas vera participo, sed havas similforman finaĵon.
#6: Estiĝis el modifita kombino el vî "scii" kaj na-éta "manĝi".
#7: Pruntita en multajn lingvojn inklude de Esperanto studento. Ĉar la latindevena finaĵo -ent- tre similas al -end-, ĝi ankaŭ estas substituata.

Vorto	Senco	Etimo	Rilata verbo	Senco
kúndu	kliento	Ger.: Kunde "kliento"	Ger.: kennen	koni

Jam ekzistas kazo, ke el rul- "-int-" kaj bil- "-it-"^(#1) estiĝis kvazaŭparticipa l.

apléwla^(#1)	ebria	kunmetaĵo el ap- "ĉirkaŭ-", na-léwla "drinki" kaj l
péŋla^(#2)		derivita el péŋa "plena" kaj l
raćléwla^(#1)		kunmetaĵo el rać^(#3) "ĉirkaŭ", na-léwla "drinki" kaj l
bjódlo^(#4)	oblato	kvazaŭparticipo el na-bjóda "oferti"
ŋáplo^(#5)	piramido	el na-ŋápa "fermi", el Taj.: งับ [ngáp] 'to close' ("fermi")
-plj-	-i, -ig, -iz- kaj kvazaŭparticipo	mikso el -pj- "-i, -ig-, -iz-" kaj -l- "kvazaŭparticipo"
rakvédlo^(#6)	edikto	kunmetaĵo el ra "el; el(mov)iĝi", na-kvéda "diri" kaj mallongigo l, el bil- "-it-"
srúla^(#7)	artefarita	parte inversigita el -súra "fari" kaj l
śjóli^(#8)	salato	derivita el -śjo "-salo" kaj l
tojpéklo^(#9)	biskvito	kunmetaĵo el toj "du", na-péka "baki" kaj l
znóla	konata	el na-znóta "koni", sed sen la lasta konsonanto
źédlu, -i^(#10)	fianĉo, -ino	per ablaŭto el na-źáda "promesi" kaj l

#1: Plejparte laŭ la etimo de Ĉeĥ.: opilý, el opít, el o- "ĉirkaŭ-" (parenca al ap-) kaj pít "trinki".
#2: Inspirita de la Dan.: fuld, kiu apud la senco "ebria" signifas krome "plena; kompleta".
#3: Inspirita de la rilato de Ĉeĥ.: kolem "ĉirkaŭ" al kolo "rado".
#4: Inspirita de la etimo de oblato.
#5: Inspirita de Naŭ.: tzacualli 'pyramid' ("piramido"), el tzacua 'to close' ("fermi") kaj-lli.
#6: Pruntetraduko laŭ la etimo de edikto.
#7: Parte inspirita de Mong.: хиймэл [xiimel] 'artificial' ("artefarita"), parte de la fina parto de artefarita.
#8: Inspirita de la etimo de salato.
#9: Inspirita de Ger.: Zwieback kaj la etimo de biskvito.
#10: Inspirita de la rilato inter Lit.: sužadėtinis 'fiancé' ("fianĉo"), sužadėtinė 'fiancée' ("fianĉino") kaj žadėti 'to promise' ("promesi").

Al la alfabeto (unua ĉapitro)
komencita la 21-an de marto 2023, ŝanĝita je 25.09.2026

Kitakujo