Postpozicioj

El Kitakujo

(Malsamoj inter versioj)
Iri al: navigado, serĉi
(Kvarebenaj laŭ Samojeda modelo / kek-ojtákari loŋ dźja-samojéda modélo)
(Senafiksaj / pagubándari)
Linio 420: Linio 420:
== Tempaj / váktari ==
== Tempaj / váktari ==
=== Senafiksaj / pagubándari ===
=== Senafiksaj / pagubándari ===
 +
{| {{Prettytable}}
 +
| 1.
 +
| {{literatura}} | béri
 +
| rowspan="2" | ekde
 +
| rowspan="2" | Turk.: beri
 +
| ésetjol béri
 +
| rowspan="2" | ekde estiĝo
 +
|-
 +
| 2.
 +
| {{regiona}} | bẻri
 +
| ésetjol bẻri
 +
|-
 +
| 3.
 +
| otái
 +
| ekde
 +
| Hung.: ota
 +
| pojsintjol otái
 +
| ekde forigo
 +
|}
 +
=== 'No'-aj / 'no'-ari ===
 +
{| {{Prettytable}}
 +
| 1.
 +
| píreno
 +
| antaŭ
 +
| Mn.Pr.: pirsdau, Het.: piran
 +
| Kúmdik kek gódiril píreno mu labíretja.
 +
| Antaŭ tridek kvar jaroj mi naskiĝis.
 +
|}
 +
== Aliaj / kítari ==
 +
{| {{Prettytable}}
 +
| 1.
 +
| dac
 +
| malgraŭ
 +
| Hung.: dac 'Trotz'
 +
| témol dac
 +
| malgraŭ tio
 +
|-
 +
| 2.
 +
| éde
 +
| per
 +
| Hur.: edë 'body, thing', Ur.: edi 'thing'
 +
| hámaril éde
 +
| per martelo
 +
|-
 +
| 3.
 +
| ólpe
 +
| kun(e kun)
 +
| [[Mi]]
 +
| Paolol ólpe
 +
| kun(e kun) Paŭlo
 +
|}
 +
Pliaj postpozicioj ekzistas en la [[dialekto|dialektoj]] kaj najbaraj lingvoj.

Kiel registrite je 19:11, 25. Feb 2006

Antaŭ ili ĉiam devas aperi la postpozitivo. Dialektaj kaj parenc-lingvaj aperas sub Tivada lingvo aŭ tie.

RIM: Postpozicioj ekzistas en la finougraj, tjurkaj, dravidaj kaj aliaj lingvoj. Krome ili nur ordigeblas laŭ la Kitaka, ĉar ili mankas en Esperanto.

Enhavo

Lokaj / pjásari

Laŭ finno-ugraj modeloj okazas ĉe kelkaj vortoj tri-forma skemo laŭ aldirekto, loko kaj dedirekto. Kelkaj dialektoj plilarĝigas la skemon al kvar formoj laŭ Neneca resp. Eneca modelo de postpozicioj.

'Vo'-aj / 'vo'-ari

RIM: de la rusa во [vo] "en" resp. Slvk.: vo (v) "en"
1. ájsvo'(*) malantaŭ Ltv.: aiz
2. áltvo' (*) sub Turk.: alt; Fin.: alta, Est.: alt

(Par. Hung.: alatt, Fin.: alla, alle, Est.: all)

Hídol áltvosaj réko tesúra. Sub ponto fluas rivero.
3. anpírevo' (*) malantaŭ v-u ĉe pírevo' Paj pérkil anpíre-vosaj testéja. Li/ŝi staras malantaŭ muro.
4. ántarvo' (*) inter Ind.: antara Búkuril ántarvosaj pláto sjelájga. Inter libroj kuŝos folio.
5. béd-vo' (*) ĉe, flanke de Ur.: bedë (Lez.: p'ad, Krz.: bad-ow, Bd.: bodë) Múal hewrúnil bedvósaj testéja peóso. Flanke de mia amikino staras hundo.
6. béjvo' (*) ĉe Ger.: bei [baj](k-u Aktk.: b´ey 'LOC') Légo-me-l béjvosaj túldi testéja. Ĉe mia lito staras tablo.
7. énvo' (*) en = Házul énvosaj telájga kívimo. En domo kuŝas ŝtoneto.
8. pírevo' (*) antaŭ Mn.Pr.: pirsdau, Het.: piran Házul pírevosaj áwto testéja. Antaŭ domo staras aŭto.
9. prétvo' (*) kontraŭ Ltv.: pret Líntu lalénta stínil prétvoku. Birdo flugis kontraŭ muron.
10. úpvo' (*) sur Pld.: up, (op) Légo-me-l úpvosaj túso telájga. Sur mia lito kuŝas kuseno.
11. úprevo' (*)

(Var.: úparvo.)

super Sans./Pli.: upari, Bng.: upore

(Ger.: über, Lat.: super, Gr.: υπερ [iper < hüper])

Lésul úprevoket lént-maśino lalénta. De super arbaro flugis flugmaŝino.
RIM Ceteraj postpozicioj povas ekzisti en dialektoj aŭ sociolektoj.


RIM: (*) Ili estas diferencigataj per: -saj (loko), -ku (al-movo) kaj -ket (de-movo).

Sen-'vo'-aj / pa-'vo'-ari

1. béde flanke de, ĉe Ur.: bedë 'on the part of, by' (Lez.: p'ad,

Krz.: bad-ow, Bd.: bodë)

házul béde ĉe domo
2. bóde apud Bd.: bodë (Lez.: p'ad, Krz.: bad-ow, Ur.: bedë) légol bóde apud lito
3. dje al Enc.: d'e3 mjákol dje al tendo
4. dóre #1 laŭ Jap.: -dôri Gogáma śi-temel dórol dóre. Iru laŭ ĉi tiu vojo.
5. kim ekster Ĥan.(S): kim #2 Ému tla gerádil kim tezíva. Li loĝas ekster la urbo.
6. kípe ĝis Ĉin.: kip 'erreichen' kwétul kípe ĝis hejmo
7. nja al Nen.: n'aa', nya- mul nja al mi
8. úke tra Keĉ.: uku 'Loch' + Mod. Fin.: läpi 'Loch,

Öffnung; hindurch; (Präp./Postp.) durch'

stínil úke tra muro
9. uldítle apud Ĉer.: u-li-di-tlv 'beside' Gerádil uldítle sélo tedzája. Apud urbo troviĝas vilaĝo.
10. vamp en /= vambipi bélil vamp en ventro
11. vúke trans -n Sva.: -vuka "transiri, kruci" Gátul vúke paj lagéja. Li iris trans la straton.
  • #1: Var.: dóri.
  • #2: Par. Ĥan.(S): kæm@m 'out, outdoors, outside', Ĥan.: küm 'out; the exterior part', köm@n 'out, outdoors, outside', Hung.: ki (<kywe) 'out', kinn 'outside', kivül 'from without', Mans.: kün, kwän@; (N) kon '(being) out'

Kvarebenaj laŭ Samojeda modelo / kek-ojtákari loŋ dźja-samojéda modélo

1. ír'e sub -n Enc.: ir' púmul íre'e sub arbon
2. írone sub Enc.: irone púmul írone sub arbo
3. írodo de sub Enc.: irodo púmul írodo de sub arbo
4. íro'on tra sub Enc.: iroon, iro'one púmul íro'on tra sub arbo
5. jóde'e meze al/en -n Enc.: jode' lésul jóde'e meze en la arbaron
6. jódene meze en Enc.: jodene lésul jódene meze en arbaro
7. jódero meze el Enc.: jodero lésul jódero meze el arbaro
8. jóde'on meze tra Enc.: jode'one lésul jóde'on meze tra arbaro
9. mjé'e en -n Enc.: m´i´ házul mjé'e en domon
10. mjéne en Enc.: m´in, m´en, m´ine házul mjéne en domo
11. mjédo de en, el Enc.: m´ido házul mjédo de en domo
12. mjé(')on tra en, tra Enc.: meon, m´ion házul mjé(')on tra en domo
13. nô'e ĉe -n Enc.: nô'e (no'e, no)
14. nône ĉe Enc.: nône (none)
15. nôro de ĉe Enc.: nôro (noro)
16. nô'on laŭ ĉe Enc.: nô'one (no'one)
17. fuó'e malantaŭ -n Enc.: fuo' gerádil fuó'e malantaŭ urbon
18. fuóne malantaŭ Enc.: fuone gerádil fuóne malantaŭ urbo
19. fuóro de malantaŭ Enc.: fuoro gerádil fuóro de malantaŭ urbo
20. fuó'on laŭ malantaŭ Enc.: fuo'one gerádil fuó'on laŭ malantaŭ urbo
21. súse'e en -n Enc.: suse' mjákol súse'e en tendon
22. súsene en Enc.: susene mjákol súsene en tendo
23. súsero de en, el Enc.: susero (susedo) mjákol súsero de en, el tendo
24. súse'on tra en Enc.: suse'one mjákol súse'on tra en tendo
25. tjúbo'e ĝis Enc.: t'ubo´
26. tjúbone ĝis en Enc.: t'ubone
27. tjúboro de ĉe Enc.: t'uboro (-do)
28. tjúbo'on laŭ(longe de) Enc.: t'ubo'one derógil tjúbo'on laŭ vojo

Kaza bazo

Kitaka finaĵo kazo kitake kazo pra-lingve etimo #1 parenco #2 Urala #3
-'e lativo dativo Enc.: -' Nen.: -h
-ne lokativo lokativo Enc.: -ne Nen.: -na *-na
-do, -ro ablativo ablativo Enc.: -do, -ro Nen.: -tø, -d° *-ta, -da
-'on prolativo prolativo aŭ prosekutivo Enc.: -'on, 'one Nen.: -mna
  • #1: El la libro 'Jenissej-Samojedisches (Enzisches) Wörterverzeichnis'.
  • #2: El la reta dosiero 'sketch.html', paĝo 19
  • #3: El la libro 'The Nostratic Macrofamily', paĝo 173,

Tempaj / váktari

Senafiksaj / pagubándari

1. béri ekde Turk.: beri ésetjol béri ekde estiĝo
2. bẻri ésetjol bẻri
3. otái ekde Hung.: ota pojsintjol otái ekde forigo

'No'-aj / 'no'-ari

1. píreno antaŭ Mn.Pr.: pirsdau, Het.: piran Kúmdik kek gódiril píreno mu labíretja. Antaŭ tridek kvar jaroj mi naskiĝis.

Aliaj / kítari

1. dac malgraŭ Hung.: dac 'Trotz' témol dac malgraŭ tio
2. éde per Hur.: edë 'body, thing', Ur.: edi 'thing' hámaril éde per martelo
3. ólpe kun(e kun) Mi Paolol ólpe kun(e kun) Paŭlo

Pliaj postpozicioj ekzistas en la dialektoj kaj najbaraj lingvoj.

Personaj iloj